वाशी तालुक्यात पावसाचा खंड; हलक्या व मध्यम जमिनीवरील पिकांवर पाण्याचा ताण

 कृषी विभागाच्या अहवालातून दुष्काळसदृश परिस्थितीचे गांभीर्य स्पष्ट; पेरणी क्षेत्रातही १,०६१ हेक्टरची घट

धाराशिव | प्रतिनिधी :
वाशी तालुक्यात यंदाच्या खरीप हंगामात पावसाचा खंड आणि पिकांवरील वाढता पाण्याचा ताण यामुळे शेतकऱ्यांसमोर गंभीर अडचणी निर्माण झाल्या आहेत. कृषी विभागाने ३ सप्टेंबर २०२६ रोजी जारी केलेल्या पाऊस व पिक परिस्थिती अहवालानुसार, तालुक्यातील काही महसूल मंडळांमध्ये पिकांची स्थिती चिंताजनक बनत आहे. विशेषतः हलक्या व मध्यम जमिनीवरील पिके पाण्याच्या ताणामुळे सुकू लागल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.

दरम्यान, कृषी व महसूल विभागाच्या नियमित अहवालांसोबतच IIT आणि KVK यांच्या अहवालांच्या आधारे नुकसानग्रस्त भागाची पाहणी करून प्रत्यक्ष परिस्थितीचे वस्तुनिष्ठ मूल्यांकन केले जाणार असल्याचे आमदार राणा पाटील यांनी स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे यंदाच्या नुकसानभरपाई प्रक्रियेत प्रत्यक्ष शेतातील परिस्थिती, तांत्रिक अहवाल आणि पिकांचे झालेले नुकसान यांचा सखोल अभ्यास महत्त्वाचा ठरणार आहे.

वाशीमध्ये २५ दिवसांचा पावसाचा खंड

कृषी विभागाच्या अहवालानुसार, वाशी तालुक्यातील वाशी महसूल मंडळात तब्बल २५ दिवसांचा पावसाचा खंड पडला आहे. परिणामी, हलक्या व मध्यम जमिनीवरील पिकांवर पाण्याचा ताण निर्माण होऊन ती सुकू लागली आहेत.

तर तेरखेडा, पारा आणि पारगाव महसूल मंडळांत प्रत्येकी १२ दिवसांचा पावसाचा खंड नोंदवण्यात आला आहे. तेरखेडा मंडळात हलक्या जमिनीवरील पिकांवर पाण्याचा ताण असून, पारा आणि पारगाव मंडळांतील हलक्या व मध्यम जमिनीवरील पिके सुकू लागल्याचे कृषी विभागाच्या अहवालात नमूद आहे.

महसूल मंडळनिहाय पिकांची स्थिती

महसूल मंडळ	पावसाचा खंड	पिकांची सद्यस्थिती
वाशी	२५ दिवस	हलक्या व मध्यम जमिनीवरील पिके पाण्याच्या ताणामुळे सुकू लागली
तेरखेडा	१२ दिवस	हलक्या जमिनीवरील पिकांवर पाण्याचा ताण
पारा	१२ दिवस	हलक्या व मध्यम जमिनीवरील पिके सुकू लागली
पारगाव	१२ दिवस	हलक्या व मध्यम जमिनीवरील पिके सुकू लागली

पेरणी क्षेत्रात १,०६१ हेक्टरची घट

वाशी तालुक्याचे सरासरी पेरणी क्षेत्र ४३,७१४ हेक्टर आहे. यंदा प्रत्यक्षात ४२,६५३ हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी झाली आहे. त्यामुळे सरासरीच्या तुलनेत १,०६१ हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी कमी झाली असून पेरणीची टक्केवारी ९७.६० टक्के आहे.

पेरणी क्षेत्रात घट होण्यामागे पेरणीच्या कालावधीत आवश्यक आणि पुरेशा प्रमाणात पाऊस न झाल्याचे कृषी विभागाने नमूद केले आहे. विशेषतः उडीद आणि मुगाच्या पेरणी क्षेत्रात घट झाल्याचे अहवालातून स्पष्ट होते.

नुकसानभरपाईसाठी तांत्रिक अभ्यासावर भर

दरम्यान, आमदार राणा पाटील यांनी तुळजापूर, धाराशिवसह आता वाशी तालुक्यातही संघटनात्मक बांधणी मजबूत करण्यास सुरुवात केली आहे. यापूर्वी तेर आणि धाराशिव परिसरात विम्याशी संबंधित निर्माण झालेल्या तांत्रिक प्रश्नांचा अभ्यास करून ते तांत्रिक पद्धतीने सोडविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला होता.

यंदा नुकसानभरपाईच्या बाबतीत त्यापेक्षा अधिक व्यापक पद्धतीने कार्यवाही करण्याचे संकेत देण्यात आले आहेत. प्रत्येक नुकसानग्रस्त शेतकऱ्याला नुकसानभरपाई मिळवून देण्यासाठी प्रत्यक्ष नुकसान, पिकांची स्थिती आणि उपलब्ध तांत्रिक अहवालांचा आधार घेतला जाईल, असे आश्वासन आमदार राणा पाटील यांनी दिले आहे.

IIT आणि KVK यांच्या अहवालांकडे लक्ष

नुकसानग्रस्त भागाची पाहणी करताना केवळ महसूल आणि कृषी विभागाच्या अहवालांवर अवलंबून न राहता IIT आणि KVK यांच्या तांत्रिक अहवालांचाही आधार घेण्याची भूमिका पुढे आली आहे. त्यामुळे पावसातील खंड, जमिनीचा प्रकार, पिकांवरील पाण्याचा ताण आणि प्रत्यक्ष उत्पादनावर झालेला परिणाम यांचे तांत्रिक मूल्यमापन महत्त्वाचे ठरणार आहे.

वाशी तालुक्यातील सध्याची पिकांची स्थिती पाहता, आगामी काळात पाऊस झाला नाही किंवा पावसात आणखी खंड पडला तर पिकांच्या नुकसानीची तीव्रता वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना वेळेत मदत आणि योग्य नुकसानभरपाई मिळावी, यासाठी प्रशासनाच्या अहवालांसोबत तांत्रिक पाहणी व वस्तुनिष्ठ मूल्यांकन कितपत प्रभावी ठरते, याकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.

(स्रोत : कृषी विभाग, वाशी तालुका — पाऊस व पिक परिस्थिती अहवाल, दिनांक ३ सप्टेंबर २०२६)